Á suðvesturodda Reykjaness
0
0,

Fyrsti ljósvitinn á Íslandi, reistur á Valahnjúk 1878 en skemmdist í jarðskjálftanum árið 1887. Vitinn var endurbyggður efst í Bæjarfelli og tekinn í notkun árið 1907.

Fyrst var rætt um að byggja vita á Reykjanesi 1875. Ekki voru til peningar í Landssjóði fyrir slíkri byggingu. Tveir þingmenn, þeir Snorri Pálsson og Halldór Kristján Friðriksson unnu að frumvarpi til laga um að vitagjald skildi tekið upp. Var miðað við að öll skip nema ekki fiskiskip sem lestuðu við hafnir landsins greiddu 15 aura fyrir hverja lest sem var tekin upp úr skipinu. Með þessu skyldi safna fé til vitabygginga og var fyrsti staður sem kom til greina að byggja vita á Valahnúki á Reykjanesi á Reykjanesskaga. Enda munu langflest skip sem komu til landsins þurft að fara fram hjá Reykjanesinu. Þessu var vitamálastjóri Dana samþykkur, en ekki fékkst málið samþykkt á alþingi í fyrstu atrennu. Var samþykkt að reyna að fá peninga úr ríkissjóði Dana til vitabyggingarinnar. Íslendingar rökstuddu mál sitt að það væri bagalegt fyrir Íslendinga að hafa ekki skipakomur yfir veturinn, en engin skip komu þá að vetri. Enda vildu engin tryggingafélög ábyrgjast skip sem sigldu til Íslands nema að skipaeigendur greiddu miklu hærra iðgjald af tryggingunum, en það vildi enginn gera. Danskir verslunarmenn myndu og líka hafa mikla hagræðingu af ljósvita svo þeir gætu verið með nóg af byrgðum í verslunum sínum á Íslandi allt árið. Var á endanum samþykt að Danir skyldu fjármagna ljóshúsið og tækin í ljósið en Íslendingar sæju um bygginguna sjálfa svo og allt efni til hennar og launakostnað vegna starfsmanna. Danskur verkfræðingur Rothe að nafni sá um að hanna bygginguna og skipuleggja verkið. Tafðist verkið af ýmsum ástæðum en 1. desember 1878 var vitinn formlega vígður og tekinn í notkun. Fyrsti vitavörðurinn var úr Garðinum, Arnbjörn Ólafsson og gegndi hann starfinu til 1. ágúst 1884. Fljótlega fór að bera á því að jarðskjálftar skóku Valahnúk þar sem vitinn stóð og saman með sjávargangi fór að brotna mjög úr berginu. Auk þess voru komnar sprungur í vitabygginguna. Sáu menn að þyrfti að byggja annan vita á öruggari stað og var ákveðið 1907 að hefjast við byggingu þess vita sem nú stendur á Bæjarfellinu. Hann var tekinn í notkun í mars 1908. Þá var gamli vitinn felldur með sprengingu í apríl 1908.